Leon Sunaryo

eten bij familie thuis

Thuiskomen zonder routekaart een proces over zoeken, vinden en verbinden na 45 jaar

Een leven in Nederland, een verhaal dat elders begon

Ik werd in de zomer van 1981 geboren in Surabaya, Indonesië. Zes weken later werd ik geadopteerd en groeide ik op in Nederland, samen met mijn (adoptie)ouders en mijn jongere broer.

Zoals veel geadopteerden leefde ik eigenlijk met twee verhalen. Het ene verhaal kende ik door en door. Dat was het leven dat ik had opgebouwd in Nederland: mijn jeugd, mijn familie, school, werk, vriendschappen en later mijn eigen gezin. Het andere verhaal begon aan de andere kant van de wereld. Dat verhaal hoorde net zo goed bij mij, maar bestond vooral uit open vragen, grijze vlekken in gedachten en ontbrekende hoofdstukken.
Lange tijd voelde dat niet als een gemis. Mijn leven speelde zich immers hier af. Natuurlijk wist ik dat ik geboren was in Indonesië, maar dat gegeven stond vooral in documenten en op officiële formulieren. Wanneer mensen vroegen naar mijn afkomst of naar mijn biologische familie, hield ik het gesprek meestal kort. Niet omdat het onderwerp mij niets deed, maar omdat het voor mij vooral een verhaal was zonder gezicht. Toch ontdekte ik gaandeweg dat sommige vragen een eigen leven leiden. Ze verdwijnen niet wanneer je ze negeert. Ze blijven ergens op de achtergrond aanwezig en laten zich af en toe zien in een gedachte, een gesprek of een onverwacht moment van reflectie. Pas veel later realiseerde ik mij dat die vragen misschien al die tijd hadden gewacht totdat ik er klaar voor was.

De eerste stap terug naar het begin

rootsreis indonesie leonIn maart 2025 besloot ik contact op te nemen met Stichting Ibu Indonesia om mijn adoptiedossier te laten analyseren. Op dat moment voelde het als een logische stap, maar ik had geen idee hoeveel er in beweging zou komen. Als ik terugkijk, was dat besluit niet het begin van mijn zoektocht, maar eerder het resultaat van een proces dat al langer gaande was. Ik ontmoette steeds vaker andere geadopteerden uit Indonesië en luisterde naar hun verhalen. Sommigen waren al op zoek geweest naar hun familie, anderen stonden juist aan het begin van die reis of zijn vastgelopen. Hun ervaringen waren allemaal verschillend, maar de onderliggende vragen waren vaak verrassend herkenbaar.

Tijdens bijeenkomsten ontdekte ik hoe prettig het is om met mensen te praten die bepaalde dingen begrijpen zonder dat je ze uitgebreid hoeft uit te leggen. Mensen die weten hoe het voelt om op te groeien met een geschiedenis die deels zichtbaar en deels verborgen is. Die herkenning gaf rust, maar ook vertrouwen. Toen begin 2026 in Indonesië een zoektocht werd gestart, probeerde ik mijn verwachtingen bewust laag te houden. Er waren immers veel mogelijke uitkomsten. Misschien zou er iets worden gevonden, misschien ook niet. Juist daarom kwam het bericht dat mijn oom was gevonden en dat er DNA zou worden afgenomen bijna onwerkelijk binnen. En toen volgde enkele maanden later de bevestiging vanuit de stichting. Mijn familie was gevonden!

In werkelijkheid voelde het alsof een deur openging naar een wereld waarvan ik altijd had geweten dat die bestond, maar waar ik nooit toegang toe had gehad. Opeens ging het niet meer over documenten of namen in een dossier. Opeens ging het over echte mensen. Een moeder, een broer, een zus met eigen gezinnen en een familie die al die jaren had bestaan zonder dat wij elkaar kenden.

Tussen ratio en gevoel

zoektocht roots indonesieDe weken die volgden waren bijzonder. Niet omdat er voortdurend iets gebeurde, maar juist omdat er zoveel tegelijk door mij heen ging. Natuurlijk probeerde ik mij voor te bereiden. Ik dacht na over vragen die ik wilde stellen en vroeg mij af hoe een eerste ontmoeting eruit zou kunnen zien. Ik verdiepte me in culturele gebruiken, sprak met mensen uit mijn omgeving en probeerde enigszins grip te krijgen op wat mij te wachten stond. Maar hoe meer ik erover nadacht, hoe duidelijker het werd dat een ontmoeting als deze zich eigenlijk niet laat voorbereiden. Je kunt scenario’s bedenken en lijstjes maken. Je kunt proberen alles rationeel te benaderen. Toch gaat een hereniging uiteindelijk niet over logica. Het gaat over mensen. Over verhalen. Over emoties. Over bijna vijfenveertig jaar aan ervaringen die onmogelijk in één gesprek passen. Ik merkte dat mijn gebruikelijke neiging om alles te analyseren langzaam plaatsmaakte voor iets anders. Voor het vertrouwen dat niet alles vooraf geregeld of begrepen hoeft te worden. Sommige dingen moet je simpelweg laten gebeuren.

Tegelijkertijd begon ik beter te begrijpen waarom mijn adoptieverhaal mij soms meer raakte dan ik jarenlang had willen erkennen. Ik ontdekte dat bepaalde emoties niet verdwenen waren, maar vooral goed waren opgeborgen. Misschien was dat jarenlang een vorm van zelfbescherming geweest. Een manier om verder te kunnen leven zonder steeds stil te staan bij vragen waarop geen antwoord bestond. Voor het eerst voelde ik niet de behoefte om die emoties weg te redeneren. Ze mochten er gewoon zijn.

De eerste ontmoeting

In mei 2026 kreeg ik bericht dat mijn familie op de hoogte was gebracht van de DNA-uitkomst. Nog voordat ik goed kon beseffen wat dat betekende, kwam er een volgende verrassing. Mijn familie wilde mij niet alleen kennen, ze wilden mij ook ontmoeten. Kort daarna ontving ik de eerste foto’s vanuit de stichting. Ik herinner mij nog goed hoe ik naar die foto’s keek. Voor het eerst zag ik gezichten die tegelijkertijd onbekend en vertrouwd aanvoelden. Ik zag mijn moeder. Mijn broer. Mijn zus. Mensen die ik nog nooit had ontmoet, maar met wie ik op een bijzondere manier verbonden bleek te zijn. Amper een week na dit nieuws vond zondag 24 mei 2026 onze eerste online ontmoeting plaats. Ik zat ruim van tevoren achter mijn scherm. Niet omdat dat nodig was, maar omdat mijn gedachten toch al volledig bij die ontmoeting waren. Toen de familie één voor één in beeld verscheen, veranderde iets wat jarenlang abstract was geweest ineens in werkelijkheid. Daar zaten ze. Pratend, bewegend, emotioneel, levendig aanwezig in een klein scherm aan de andere kant van de wereld. Wat mij het meest is bijgebleven, was het moment waarop ik mijn moeder zag. Op foto’s had ik haar al gezien, maar foto’s zijn stil. Nu keek ik naar een mens van vlees en bloed, iemand die reageerde, glimlachte en emoties liet zien. Op dat moment drong het pas echt tot mij door dat achter mijn eigen adoptieverhaal ook een ander verhaal schuilging.

Ik had jarenlang vooral gekeken vanuit mijn eigen perspectief als geadopteerde. Tijdens deze ontmoeting zag ik ook het perspectief van een moeder die haar kind was kwijtgeraakt en nooit had geweten hoe zijn leven verder was verlopen. Dat besef maakte diepe indruk op mij. De dagen daarna voelde ik mij alsof alles opnieuw geordend moest worden. Mijn hoofd probeerde betekenis te geven aan wat er gebeurd was. Er waren momenten waarop ik stilstond bij alles wat verloren was gegaan, maar minstens zo vaak overheerste het besef hoe bijzonder het was dat deze ontmoeting überhaupt had kunnen plaatsvinden. Want hoe bijzonder is het dat mensen die bijna vijfenveertig jaar gescheiden van elkaar hebben geleefd elkaar toch weer weten te vinden?

Van onbekenden naar familie

Na die eerste ontmoeting begon een nieuwe fase. Waar de zoektocht aanvankelijk draaide om vinden, draaide het nu om leren kennen. Via WhatsApp ontstond er steeds meer contact. Soms waren dat gesprekken over familie of het verleden, maar veel vaker ging het juist over heel gewone dingen. Een foto van een maaltijd. Een filmpje vanuit huis. Een korte groet in de ochtend of een vraag hoe mijn dag was geweest. Juist die eenvoudige contactmomenten maakten voor mij het verschil. Langzaam verdwenen mijn moeder, broer en zus uit de categorie “gevonden familie”.  Vooral het contact met mijn zus groeide snel. Haar enthousiasme werkte aanstekelijk. Regelmatig stuurde ze foto’s of filmpjes en vertelde ze over haar leven. Op een dag maakte ze een collage van foto’s van ons drieën, mijn broer, zij en ik als WA status. Voor haar was het vanzelfsprekend. Voor mij voelde het bijzonder. Ik realiseerde mij dat er in Indonesië niet alleen een familie was gevonden, maar ook ruimte was ontstaan voor nieuwe relaties. Niet gebaseerd op wat we hadden gemist, maar op wat we samen nog konden opbouwen.

Op weg naar Indonesië

Op 1 juni boekten we als gezin onze vliegtickets naar Indonesië. Voor onze kinderen zou het een eerste kennismaking worden met de plek waar hun vader geboren was. Voor mij voelde het alsof verschillende onderdelen van mijn leven elkaar langzaam begonnen te ontmoeten.

Tijdens het plannen van de reis keek ik natuurlijk uit naar alle plekken die we zouden bezoeken, maar in gedachten ging het steeds weer terug naar die ene ontmoeting die nog moest komen.

Oog in oog na bijna 45 jaar

familie herenigd indonesieOp 1 augustus 2026 was het zover. Na ruim vijfenveertig jaar reed ik samen met mijn gezin naar het huis van mijn moeder in Mojokerto. Het was heel fijn dat Pardi mee ging vanuit de stichting Ibu Indonesia. Hoewel ik het huis inmiddels kende van foto’s en filmpjes, voelde de rit ernaartoe alsof ik op weg was naar iets waar geen voorbereiding volledig voldoende voor kon zijn. Toen we arriveerden, zag ik het huis direct liggen. Alles kwam mij bekend voor, terwijl ik er tegelijkertijd nog nooit was geweest. De beelden die ik de afgelopen maanden had gezien via mijn zus kregen ineens diepte en werkelijkheid. Binnen wachtte mijn moeder.

Het moment waarop we elkaar voor het eerst ontmoetten zal ik waarschijnlijk nooit vergeten. Niet omdat er iets groots of spectaculairs gebeurde, maar juist omdat het zo menselijk was. Twee levens die bijna vijfenveertig jaar los van elkaar hadden bestaan, kwamen voor het eerst samen in dezelfde ruimte. Vanaf dat moment leek de tijd even minder belangrijk. We bekeken foto’s, wisselden cadeaus uit, aten samen en deelden verhalen. Soms werd er veel gesproken, soms zeiden blikken meer dan woorden konden doen. Wat mij vooral bijbleef, was hoe vanzelfsprekend het voelde om bij elkaar te zijn. Alsof de ontmoeting niet het einde van een zoektocht markeerde, maar het begin van een nieuwe relatie.

Het gewone leven dat zoveel vertelde

De mooiste inzichten kwamen uiteindelijk misschien niet voort uit de grote momenten, maar uit het dagelijkse leven dat ik van dichtbij mocht meemaken. Tijdens mijn verblijf logeerde ik een nacht bij mijn moeder en zus in Mojokerto. Hierdoor kreeg ik niet alleen een beeld van wie zij zijn, maar ook van hoe zij leven. Ik zag hoeveel uren er gewerkt worden, hoe sterk de familiebanden zijn en hoe vanzelfsprekend mensen voor elkaar zorgen. Ik zag een samenleving waarin delen vaak belangrijker is dan bezitten. Wanneer ik samen met mijn zwager door de buurt liep, langs de rijstvelden en de kleine straatjes, viel mij op hoeveel leven zich buiten afspeelt. Mensen zitten voor hun huis, kinderen spelen op straat en buren maken tijd voor elkaar. Het tempo ligt anders dan in Nederland, maar ook de manier waarop mensen met elkaar verbonden zijn. Wat mij het meest raakte was de gastvrijheid als levenshouding.

Op zoek naar mijn oorsprong

Later bezocht ik ook Kediri, de streek waar mijn moeder opgroeide en waar nog altijd familie woont. Voor mij voelde dat bezoek als een reis naar de oorsprong van mijn eigen verhaal. Plaatsnamen die jarenlang slechts woorden in mijn adoptiedossier waren geweest, kregen ineens betekenis. De omgeving, de huizen, de wegen en de mensen maakten zichtbaar wat daarvoor alleen in documenten had bestaan. Terwijl ik daar rondliep, realiseerde ik mij hoeveel levensverhalen verborgen kunnen zitten achter een paar regels papier. Wat ooit voelde als een verzameling feiten en gegevens, begon steeds meer een menselijke geschiedenis te worden.

Een nieuw hoofdstuk

Wanneer mensen mij tegenwoordig vragen wat deze zoektocht heeft opgeleverd, denk ik eigenlijk zelden aan antwoorden. En natuurlijk zijn er antwoorden. Ik vond mijn moeder, mijn broer, mijn zus, en familie. Ik kreeg meer inzicht in mijn afkomst en in het verhaal waarmee mijn leven begon. Maar wat mij misschien nog meer heeft geraakt, is de verbinding die daardoor is ontstaan. Met mijn familie, met mijn verleden. En misschien ook wel met delen van mijzelf die jarenlang op (grote) afstand hadden gestaan.

Ik ben niet ineens iemand anders geworden. Ik ben nog steeds dezelfde persoon die in Nederland opgroeide en hier zijn leven heeft opgebouwd. Tegelijkertijd voelt het alsof er een ontbrekend hoofdstuk aan mijn levensverhaal is toegevoegd. Niet een hoofdstuk dat alles verandert, maar wel een hoofdstuk dat helpt om het geheel beter te begrijpen. Wat begon als een zoektocht naar mijn biologische familie, groeide uiteindelijk uit tot een reis naar verbinding. Een reis die mij heeft geleerd dat identiteit niet draait om kiezen tussen twee werelden, maar juist om het omarmen van beide. En misschien is dat wel het mooiste van alles. De zoektocht eindigde niet op het moment dat mijn familie werd gevonden. Het is een nieuwe werkelijkheid, een nieuw hoofdstuk waaraan ik zelf mag meeschrijven.

Java, Papoea en Nederland

Het verhaal van Alfred

“Voor het eerst in mijn leven keek ik recent in de ogen van mensen op wie ik fysiek lijk: mijn familie, mijn broers en zussen.

Veel mensen weten dat ik ben geadopteerd. Opgegroeid met waanzinnig veel liefde, maar altijd een gemis met mij meedragend. Op mijn verjaardag, in mijn jeugd, keek ik in Oudewater samen met mijn ene moeder naar de sterren en baden wij voor mijn andere moeder in Semarang, in de hoop haar ooit te mogen treffen.

Dankzij de hulp van advocaat Berber Swart en Stichting Ibu-Indonesia kon ik recent voor het eerst mijn verjaardag vieren in Semarang aan het graf van mijn moeder, samen met een zus en een broer, maar toch ook samen met m’n moeder.

Ik ben zeer liefdevol ontvangen door mijn broers en zussen op Java en op Papoea en kreeg veel te horen over de oude familiegeschiedenis. Zonder dat ik het wist, loop ik al jaren in dezelfde voetsporen: politiek, defensie, politieke filosofie en onderwijs. Een leven lang heb ik mij geïdentificeerd met armoede en dat heeft mijn zelfbeeld en motivatie gevormd. Wat is dat beeld een tegenstelling met het heden, waar ik in het nationaal monument in Jakarta was, kijkend naar een beeltenis van mijn opa. Ze hebben en hadden de (politieke) leiding over velen, waren direct betrokken bij de jonge staat Indonesië en ook ver daarvoor, altijd met visie en daadkracht om de samenleving te verbeteren.

Ik ben dankbaar dat ik m’n familie heb gevonden, maar beseffend dat vele geadopteerden dit voorrecht niet hebben. Ik ben dankbaar dat mijn vrienden aan mijn zijde stonden gedurende deze twee reizen en dankbaar voor alle liefde en steun van m’n familie.

Leunend op de schouders en rijke historie van mijn families, zal ik mij blijven inzetten voor een sterke samenleving en hoop ik dat ik mag bijdragen aan de verbinding tussen Nederland en Indonesië en zal ik straks weer naar de sterren kijken en haar zeggen met een glimlach: ik ben thuis.”

Op zoek naar Tommy

Waar is ons broertje?

Het is even zoeken maar met wat hulp van de buurt komen we aan bij een klein huisje in Malang. Hier hebben we een afspraak met 4 broers en zussen die op zoek zijn naar hun broertje. Hun broertje is geboren in 1974, dus nu al meer dan 50 jaar oud, precies het aantal jaren dat ze hem gemist hebben.

Liefde

Het leven was niet makkelijk vertelt de oudste broer. Hun vader afkomstig van Java werkte voor het leger. Toen hij voor zijn werk in de Molukken was werd hij verliefd. Hoewel hij bij het tekenen van zijn contract had moeten beloven dat hij de eerste vijf jaar niet zou trouwen en hierdoor 100% van zijn aandacht kon wijden aan het leger, besloot hij zijn in de Molukken gevonden geliefde toch mee te nemen naar Java. Eenmaal aangekomen op Java bleek de realiteit harder dan alle romantische idealen. Hij werd ontslagen

Keroncong-band

Om te overleven pakte hij alles aan om voor zijn vrouw, en al snel ook voor zijn kinderen te zorgen. Hij werkte als muzikant in een keroncong band, werkte als schoonmaker, verkoper, in de bouw, alles wat op zijn pad kwam pakte hij aan.

Nu meer dan 60 jaar geleden diende het eerste kind zich aan. Een jongen. Een paar jaar later kwam het tweede kind. Ook een jongen. Helaas sloeg het noodlot toe en overleed hun zoontje op twee jarige leeftijd. Het gezin ploeterde voort, en had nauwelijks tijd hun verlies te verwerken. Het waren moeilijke tijden en al snel waren er nog meer monden te voeden. Er volgden nog 3 meisjes. Hoewel beide ouders hard werkte en ook hun oudste zoon al op jonge leeftijd de handen uit de mouwen stak, lukte het niet meer zelf al hun kinderen voldoende eten te geven. Ook familie kon niet bijspringen. Ook zij hadden het moeilijk hun hoofd boven water te houden.

Hulp van de kerk

Moeder die christelijk is ging vaak naar de kerk en daar werd ze met haar dochters geholpen. Samen met de meisjes kreeg ze een plek in de shelter.

Toen moeder in 1974 zwanger was kwam de zuster van de kerk bij haar. Het leek de zuster beter dat dit kind zou worden afgestaan voor adoptie. Omdat de zuster het gezin altijd had geholpen en zij ook afhankelijk waren van haar goede zorgen, stemde moeder met pijn in haar hart in. Tommy werd direct na de geboorte meegenomen. Alleen zijn naam en geboortejaar en het enorme gemis is wat zijn zus zich nog herinnert.
Ze heeft zich het hele gesprek goed gehouden, maar nu rollen de tranen over haar wangen. Haar kleinkind dat ze in een draagdoek draagt slaat even de ogen open.

Als klein meisje, nog maar zes jaar oud, heeft ze alles door haar kinderogen meegemaakt. Het verdriet is nog steeds heel groot.

Nog twee baby’s

Het leven van het gezin veranderde niet veel. Vader en zijn oudste zoon probeerden altijd zoveel mogelijk geld te verdienen met alle banen en klussen die ze konden vinden. Ook moeder was vaak aan het werk en de meisjes verbleven in de opvang van de kerk.

Er werd nog een dochter geboren die liefdevol werd ontvangen door het gezin.

Toen in 1978 zich nog een baby aandiende was moeder ernstig ziek. Opnieuw bood de kerk hulp en stond ze haar kind op dringend advies van de zuster af.

Toen moeder twee jaar later opnieuw zwanger werd overleed haar man. Haar verdriet en wanhoop waren zo groot dat ze ook haar jongste kind ter adoptie afstond en met haar jongste dochter terug ging naar de Molukken.

Sterke band

Haar oudste zoon en drie oudste dochters gingen niet mee. Zij stonden er al op jonge leeftijd alleen voor. Ze hebben veel moeilijkheden moeten overwinnen maar hadden altijd elkaar als steun.

En ook nu als ze bij elkaar zitten om ons hun verhaal te vertellen vullen ze elkaar aan, en proberen ze samen zo goed en kwaad als het kan hun verhaal te vertellen. We zien en voelen de sterke onderlinge band.

Naast al het verdriet en moeilijkheden hebben ze ook goed nieuws: De twee jongste kinderen hebben hen inmiddels teruggevonden. Het contact gaat door het taalverschil soms wat moeilijk, maar dit jaar hebben ze samen voor het eerst tijd doorgebracht. Hierdoor is de hoop ontstaan dat er ooit een dag zal komen dat ook Tommy zal kunnen aansluiten en dat ze ooit nog een keer allemaal samen met hun moeder kunnen eten en verhalen kunnen delen.

Zoeken

Op de vraag waarom ze niet eerder hebben gezocht lachen ze verlegen. Hoe hadden ze dat moeten doen? Ze weten alleen een naam, een geboortejaar en dat Tommy naar Nederland is gegaan. En hulp van de kerk of instanties is nooit gratis. De prijs die ze hebben betaald in hun leven is groot.
Een kleinzoon, de nieuwe generatie, is wat handiger op internet en heeft ons gevonden. Nog iets onzeker over de vraag of ze ons ook niet moeten betalen, hebben ze het er op gewaagd en een email gestuurd. Gelukkig kunnen we ze geruststellen. We helpen gratis. De Nederlandse overheid heeft subsidie beschikbaar gesteld voor een DNA-test. Geen zorgen.

We besluiten dat de oudste zoon de DNA test gaat doen. Hij vindt het spannend, maar gelukkig gaat het vlot. Bij het afscheid krijg ik van iedereen twee zoenen, het ijs is gebroken, het vertrouwen in de wereld een beetje hersteld.


Herken je je in dit verhaal? Zou jij Tommy kunnen zijn (let op: de naam in de papieren kan veranderd zijn) en ben je in 1974 waarschijnlijk via een weeshuis in Surabaya geadopteerd? Doe een DNA-test via MyHeritage en niet alleen wij maar ook een familie in Malang bidt elke dag voor een match


Eerder gepubliceerd in de Indah

Arjuno

Het begin van een nieuw hoofdstuk

Eind februari 2024 kreeg ik een bericht van Berber Swart van Ibu Indonesia: of ik kon bellen over een mogelijke match in de zoektocht naar mijn Indonesische moeder. Nog geen drie maanden eerder had ik Ibu Indonesia benaderd met de vraag of de stichting me kon helpen met het zoeken naar mijn biologische familie.

ervaringen van geadopteerdenEerder hadden mijn adoptieouders en ik zelf pogingen gewaagd in Indonesië, maar die zoektochten liepen uiteindelijk dood. Deels omdat archieven niet meer bewaard bleken. Maar ook omdat mensen die in 1979 bij mijn adoptie betrokken waren, zeiden dat ze ons niet konden helpen. In sommige gevallen klopte dat, maar er waren ook mensen die waarschijnlijk bewust minder vertelden dan ze eigenlijk wisten.

Ondanks deze teleurstellingen hield ik het verlangen om meer te weten te komen over mijn afkomst en mijn voorgeschiedenis. Daarom was ik erg blij dat we mijn biologische familie op het spoor leken te zijn. Het gevoel bij de DNA-match in MyHeritage begin mei 2024 was onbeschrijfelijk. Er volgden meerdere videocalls met mijn Indonesische moeder, haar echtgenoot, mijn twee halfbroers en hun gezinnen. En eindelijk ontmoette ik ze, plus een heleboel andere familieleden, begin mei 2025 voor het eerst in Indonesië.

Deze rootsreis was niet mijn eerste bezoek aan mijn geboorteland, maar wel een van de meest bijzondere. Het scheelde enorm dat de contactmomenten met mijn Indonesische familie erg goed verliepen, mede door de hulp van en het goede contact met Ibu Indonesia. Pardi, de zoeker van Ibu Indonesia die in februari 2024 het eerste contact legde met mijn biologische moeder, was een onmisbare schakel in het regelen van allerlei zaken ter plaatse. Denk aan transfers op Java, maar ook aan culturele activiteiten die mijn reisgenoot en ik ondernamen in Yogyakarta.
[expander_maker id=”2″ more=”Read more” less=”Read less”]

Terugkijkend op mijn zoektocht en rootsreis had ik het niet anders willen doen. Niet dat mijn adoptieverhaal nu helemaal af is. Het ontmoeten van mijn biologische familie is voor mij nog maar het begin. Ik wil ze beter leren kennen, probeer beter Indonesisch te spreken en hoop ze volgend jaar weer op te zoeken met mijn eveneens uit Indonesië geadopteerde jongere zus en haar gezin. Maar de rootsreis is voor mij ook het begin van een nieuw hoofdstuk in de zoektocht naar mijn eigen identiteit.

Op de eerste vier maanden van mijn leven na woon ik in Nederland, maar ik heb van jongs af aan al interesse gehad in mijn afkomst en geboorteland. Zelf wil ik niet kiezen tussen óf Nederland óf Indonesië. Ik ben in elk geval erg blij dat mijn adoptieouders mijn biologische familie digitaal hebben kunnen ontmoeten voordat mijn adoptievader na een langdurige ziekte begin april dit jaar overleed. Hij zei eind 2023 tegen me dat ik er misschien een tweede familie bij kon krijgen. Mijn verwachtingen op dat punt waren toen laag. Gelukkig heeft mijn biologische familie me heel erg het gevoel gegeven welkom te zijn, er te mogen zijn. Ik hoop nu oprecht dat ik mijn Indonesische kant de komende jaren nog meer kan omarmen. Verloren tijd kun je niet terugkrijgen, maar je kunt wel het beste maken van de tijd die je nog hebt.

[/expander_maker]

Het verhaal van Vera, Sonja, Hanna, Harriet, en Angela

rootsreis ervaringen rootsreis gedopteerden

Het verhaal van Vera, Sonja, Hanna, Harriet, geschreven door Angela Groeneveld voor de Indah

 Niet alleen Nederlanders met Indische of Indonesische roots hebben behoefte om hun familiegeschiedenis te onderzoeken. Ook mensen die uit Indonesië geadopteerd zijn, willen weten waar hun roots liggen. In de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw zijn er ruim 3.000 kinderen door Nederlandse ouders geadopteerd vanuit Indonesië. Deze kinderen zijn inmiddels allemaal 40+ en hebben veelal zelf kinderen. Geadopteerde mensen hebben uiteraard een Indonesisch uiterlijk, maar zijn in de meeste gevallen niet opgegroeid met de Indonesische gebruiken. Sommige van deze mensen hebben geen behoefte om hun geschiedenis te leren kennen. Maar vroeg of laat willen veel van hen toch weten waar zij vandaan komen. Zij besluiten dan bijvoorbeeld om een rootsreis te gaan maken om hun familie te zoeken of hun geboorteland Indonesië te leren kennen. Of allebei. Waarom is het maken van zo’n reis zo bijzonder voor mensen die geadopteerd zijn?

[expander_maker id=”2″ more=”Read more” less=”Read less”]

Zoeken naar biologische familie

Ik ben geboren in Indonesië. Toen ik 10 weken oud was, hebben mijn adoptieouders mij opgehaald uit Indonesië. Ik ben opgegroeid in een liefdevolle, maar volledig Nederlandse omgeving waarin er weinig aandacht was voor mijn Indonesische achtergrond. Ik wilde het eigenlijk al langer, maar pas recent voelde ik de sterke behoefte om daadwerkelijk te gaan zoeken naar mijn identiteit. Ik ben daarom afgelopen jaar met mijn gezin naar Indonesië gegaan. Met behulp van een subsidie via de Stichting Ibu Indonesia, ben ik met Pardi, een ervaren gids/tolk, gaan zoeken naar mijn biologische familie. Ik heb hen helaas nog niet kunnen vinden. Toch was deze reis de meest indrukwekkende reis die ik ooit in mijn leven heb gemaakt. Ik heb een deel van mezelf leren kennen, waarvan ik eerst niet eens wist dat het bestond. Ik voelde een diepe verbondenheid met het land, de mensen, de taal, de cultuur en gebruiken die ik bijna niet kan uitleggen. Deze reis heeft niet alleen op mij een diepe indruk achtergelaten, maar ook op mijn dochters (toen 11 en 13 jaar). Zij beseften opeens welke speciale plek Indonesië heeft in hun hart en persoonlijke geschiedenis. Vera, Sonja, Harriët en Hanna zijn ook geadopteerd uit Indonesië, zijn geïnteresseerd in hun geschiedenis en trots op hun afkomst. Helaas heeft geen van hen hun biologische familie gevonden. Behalve Vera, hebben zij allemaal een rootsreis gemaakt. Wat zijn hun ervaringen?

Geadopteerd zijn uit Indonesië en in Nederland opgroeien

Voor mij betekent geadopteerd zijn uit Indonesië en in Nederland opgroeien dat ik achteraf gezien het ‘Indonesische’ in mijn leven ontzettend heb gemist. Ik heb in mijn kinderjaren nooit een Indonesisch gerecht geproefd en ik lustte geen rijst. Ik wist niets van het land en kende niemand die mij er iets over kon vertellen. Ik vergat eigenlijk dat ik Indonesisch was. Voor Vera was dat anders. Zij is opgegroeid met een Indische adoptievader en een Nederlandse adoptiemoeder. Haar adoptiemoeder heeft er altijd voor gezorgd dat zij de Indische cultuur meekreeg. Vera: ,,Ze kookte bijvoorbeeld om de dag Indisch voor ons. En als er iets over Indonesië op TV was, dan keken wij dat.” Veel geadopteerden vinden het jammer dat zij niet met de Indische of Indonesische cultuur zijn opgegroeid. Sonja zegt dat opgroeien in Nederland voor haar zowel een worsteling als een uitdaging was. Sonja: ,,Ik heb altijd in Assen gewoond met een grote Molukse gemeenschap. Zij vonden dat ik één van hen was, maar ik sprak niet hun taal en kende niet hun gewoontes. Ik heb me altijd anders gevoeld.” Voor Hanna en Harriët was dit ook zo. Harriët ervaart het als een groot gemis dat zij weinig heeft meegekregen van dat mooie grote Aziatische land met haar gebruiken, eten en mystieken. Harriët: ,,Ik besef dat Nederland en Indonesië twee uitersten van elkaar zijn en dat er een groot verschil is, maar ik probeer nu beide werelden te integreren.” Hanna zegt ook dat ze het zich in haar jongere jaren eigenlijk nog niet besefte, maar nu ze terugkijkt betekent ‘Indonesisch zijn’ eigenlijk heel veel voor haar. ,,Ik ben me ervan bewust dat ik veel heb gemist. We gingen soms naar een Indonesisch restaurant, maar dat was het wel”, zegt Hanna. De Indonesische cultuur leren kennen is eigenlijk essentieel om jezelf te leren kennen. Het is een deel van je identiteit.

Opgroeien als een Indonesisch kind in een overwegend Nederlandse omgeving betekent voor geadopteerden dat zij zich vaak anders hebben gevoeld. Vera: ,,Ik vond het vooral op school of werk moeilijk om Indonesisch te zijn, omdat ik geen uitzondering wilde zijn. Ik stelde me daarom erg Nederlands op.” Sonja geeft aan dat zij vroeger nooit praatte over haar adoptie. Pas sinds een paar jaar is zij er een meer open over. ,,Ik werk al lang bij dezelfde werkgever, maar pas een jaar geleden heb ik verteld over mijn adoptie. Het is nu minder pijnlijk, want ik ben er nu op een andere manier mee bezig. Ik heb ook lang getwijfeld aan mijn bestaansrecht. Ik heb het gevoel gehad dat ik mijn bestaansrecht moest verdienen, maar dat heb ik nu al minder”, zegt Sonja. Hoewel geadopteerden het soms lastig vinden om anders te zijn, zijn zij over het algemeen blij met het leven wat zij nu hebben. Hanna zegt dat ze het heel mooi vindt dat zij in een Nederlands gezin is opgegroeid. Hanna: ,,Mijn adoptieouders hadden al een biologisch kind en wilden een kind adopteren om dit kind een goed leven te bieden. Ik was dus wel heel erg gewenst.” Ook Harriët geeft aan dat haar adoptie veel heeft betekend voor haar. Zij vindt dat zij veel kansen heeft gekregen met steun van haar adoptieouders. Harriët: ,,Zij hebben onvoorwaardelijk voor mij gezorgd”. Duidelijk is dat geadopteerd zijn uit Indonesië soms complex voelt: geadopteerden zijn nu vaak blij met hun leven, maar zij willen zich ook niet anders voelen dan de rest. En ondanks dat zij willen zijn zoals anderen, zijn sommigen heel nieuwsgierig naar hun geboorteland en willen zij dit deel van henzelf ontdekken.

Rootsreis en je oorsprong ontdekken

Voor geadopteerden is het maken van een reis terug naar het moederland een grote stap. Zij zijn jaren druk bezig om hun plekje in Nederland te zoeken. Soms zijn zij zo druk met hun leven in Nederland, dat er niet genoeg ruimte is om zich te leren verhouden tot hun adoptie en hun geboorteland. Soms zijn zij bang voor de emoties die het zou kunnen oproepen of bang voor wat zij zullen tegenkomen als zij daadwerkelijk op zoek gaan naar hun Indonesische achtergrond. Sonja wilde heel graag naar Indonesië met haar adoptieouders. Zij zijn al wat ouder, waardoor Sonja het graag vorig jaar wilde doen. Haar vader heeft Indonesië nog nooit gezien, want haar moeder heeft Sonja alleen opgehaald uit Indonesië toen zij werd geadopteerd. Sonja: ,,Ik wilde ook graag aan mijn partner en mijn kinderen laten zien waar mijn roots lagen en natuurlijk ook die van mijn kinderen.” Harriët was al meerdere keren in Indonesië geweest, maar meer als toerist. Pas vorig jaar ging zij ook echt naar plekken die voor haar van betekenis waren, zoals de plek waar zij is geboren en het kindertehuis waar zij verbleef. Harriet: ,,Ik was me ervan bewust dat ik niet elk jaar naar Indonesië zou kunnen gaan. Ik voelde dat de tijd begon te dringen, waardoor ik toch besloot om met een gids/tolk te gaan zoeken.” Hanna heeft vanuit Nederland al drie zoektochten gedaan naar haar biologische familie, maar was nog nooit in Indonesië geweest. Rond haar 15e zou zij met haar ouders gaan, maar het kwam er toch niet van en toen werd zij op haar 18e moeder en daarna lukte het ook niet. Steeds kwam er iets tussen. Twee jaar geleden kwam deze wens weer op en zijn zij en haar partner begonnen met sparen om met het hele gezin van zeven op reis te kunnen. Hanna: ,,Mijn adoptieouders besloten om ook met ons mee te gaan. We gingen onder andere de familie uit mijn dossier bezoeken. Uit een eerdere DNA-test bleek dat dit niet mijn biologische familie was, maar ik wilde hen toch graag ontmoeten. Dat was heel mooi.” Niet iedereen wil of kan een rootsreis maken. Voor Vera is het er simpelweg nog niet van gekomen. Haar adoptiemoeder was lang ziek. ,,We wilden juist met mijn adoptieouders Indonesië bezoeken om de cirkel rond te maken”, zegt Vera. Natuurlijk had ze zelf wel op reis kunnen gaan, maar het lukte haar niet om de ruimte hiervoor te creëren. Vera weet niet of ze ooit de behoefte gaat voelen om wel te gaan. Teruggaan naar je geboorteland is natuurlijk voor iedere geadopteerde een persoonlijke keuze.

Bijzonder om je thuis te voelen

In de straat waar ooit het Kindertehuis van Pondok Pelangi stond

Het maken van een reis naar het land waar je bent geboren voelt vaak speciaal en kan veel losmaken. Hanna vond het bijzonder om in haar geboortestad Jakarta met haar gezin en haar adoptieouders rond te lopen. Hanna: ,,Ik wilde heel graag samen met hen mijn eerste stap op Indonesische bodem zetten. Je kunt het nooit echt navertellen, want het is een gevoel en dat delen wij nu met z’n allen.” Net als Hanna, wilde Harriët dit heel graag met haar gezin meemaken. Harriët: ,,Ook mijn kinderen hebben te maken met mijn geschiedenis.” Voor Harriët voelde Indonesië als een tweede huis, ze ervoer een soort herkenning. Zij geeft aan dat het moeilijk in woorden en gevoelens is te omschrijven. Het gaat volgens haar verder dan jezelf terugzien en herkennen in de lokale bevolking. Het komt dichtbij een gevoel van ‘ergens bij horen’. Voor Sonja bracht de reis haar op een andere manier thuis. Terwijl haar familie angstig aan de kant van drukke wegen bleven staan, omdat zij niet durfden over te steken, sprong Sonja uit het niets tussen de chaos van auto’s en scooters en regelde het verkeer als een ‘local’. Sonja: ,,Volgens mij heb ik dit vanuit de baarmoeder meegekregen. Normaal gesproken durf ik dit soort dingen niet, maar opeens voelde ik: dit doe ik even!” Sonja wilde tijdens haar reis ook echt iets bijdragen. Ze zag een boer op de velden alleen zaadjes planten en dat vond zij zo zielig, dat ze hem is gaan helpen. Sonja: ,,Ik heb hem met mijn blote voeten geholpen om de gaatjes waar de zaadjes in moesten weer dicht te maken. Het was een geweldige ervaring!”

Leren kennen van je cultuur

Geadopteerden kennen veelal niet de Indonesische cultuur. Als zij naar Indonesië gaan, dan zijn er dingen die meteen opvallen. Volgens Harriët is het daar eigenlijk niet te vergelijken met hier. Het verschil is groot. Er heerst volgens haar vooral een gevoel van ‘we moeten het met elkaar doen’. Dat ‘wij-denken’ is iets waar wij in Nederland nog veel van kunnen leren. Dat is eigenlijk ook wat Vera ervaart vanuit haar Indische familie. Vera: ,,In Nederland is niet iedereen op dezelfde manier gastvrij. Verjaardagen in onze familie zijn een soort festivals. Toen ik een keer als kind bij een Nederlands vriendinnetje ging eten vroegen ze aan mij hoeveel aardappels ik wilde. Ik begreep er niets van.” Voor Hanna vielen in eerste instantie vooral de toiletten op! Zij is daar totaal niet mee opgevoed in Nederland. Dat is niet het enige. Ook de eetcultuur hebben geadopteerden niet meegekregen. Hanna: ,,Ik kan best aardig Indonesisch koken, maar ik zou graag echt alles willen weten. Soms ken ik de namen van bepaalde gerechten niet en dan schaam ik me.” Sonja vond het leuk om te zien dat alles daar een georganiseerde chaos is. In Nederland werken we allemaal heel erg efficiënt, maar daar gaat alles veel langzamer. Sonja: ,,Het is daar veel meer relaxed. Niet zo gehaast als hier.”

Trots om Indonesisch te zijn

Als geadopteerden terugkomen van hun reis, komen zij vaak met een trotser gevoel terug. Sonja: ,,Ik ben trots op waar ik vandaan kom. Ik vond dat eerst heel moeilijk, maar ik kan daar nu open over zijn. Ik ben blij om Indonesisch te zijn!” Eigenlijk geldt dat ook voor Harriët: ,,Ik voel me echt verbonden met zo’n rijke cultuur en de mensen die zo lief en dienstbaar zijn. Dat vind ik heel mooi.” Harriët besefte na haar reis ook: ,,Ik ben goed zoals ik ben.” Hanna voelde tijdens haar reis een diepe connectie met Java, het eiland waar zij is geboren. Hanna: ,,Toen ik Java verliet met de boot richting Bali had ik echt een steen in mijn maag. Ik stond daar op de boot en zwaaide Java gedag. Ik besefte toen echt: dit is mijn tweede thuis.”

Het maken van een rootsreis is voor veel geadopteerden een belangrijk moment in hun leven. Doordat zij in Nederland zijn opgegroeid met, in veel gevallen, de Nederlandse cultuur, zijn zij weinig bezig geweest met wie zij ook zijn: Indonesisch. Als je niet weet waar je vandaan komt, wie je ouders zijn, wie je familie is, wat je oorspronkelijke taal en cultuur is, dan kun je je incompleet voelen. Een reis naar Indonesië is eigenlijk een zoektocht naar jezelf. Eenmaal in Indonesië voelen geadopteerden veelal een grote verbondenheid met het land en alles wat daarmee te maken heeft. Zij leren delen van zichzelf kennen die langere tijd slechts op de achtergrond aanwezig waren of in sommige gevallen zelfs verborgen waren. Een goede gids/tolk met ervaring met rootsreizen kan dit soms complexe proces in goede banen leiden en een brug slaan tussen beide culturen. Dit is essentieel om een dergelijke reis tot een succes te maken; of de biologische familie gevonden wordt of niet. Hoewel zo’n reis veel emoties kan oproepen, is het vaak de meest bijzondere reis die geadopteerden in hun leven maken.

[/expander_maker]

Het verhaal van Hanna – Terug in mijn geboorteland

Terug in mijn geboorteland – Het verhaal van Hanna

Mijn naam is Hanna, ik heette voorheen Dewi. Ik ben als het goed is geboren op 20-12-1977 in Jakarta. 13-12-1979 vlogen mijn adoptieouders naar Indonesië om mij op te halen. Ze logeerden in een huis in Jakarta via kennissen uit Nederland. Zoals ik heb vernomen ben ik daar door een medewerker van het kindertehuis ‘gedropt’. Hallo, dit is jullie kind, werd in mijn ouders handen gedrukt en toen gingen ze weer. Een week later werd ik 2 jaar, volgens mijn adoptieouders werd er op mijn verjaardag daar wel aandacht aan besteed ondanks dat ik het allemaal nieuw, eng en spannend voor mij was.

Op 2-1-1980 kwam ik samen met mijn adoptieouders aan op Schiphol. Ik kan mij er niets van herinneren maar heb wel een filmpje van mijn aankomst. Daar zie ik dat mijn oudere broer, biologische kind van mijn adoptieouders, oom en tante, 2 nichtjes en ik denk mijn opa (die heeft het gefilmd) en oma.

[expander_maker id=”2″ more=”Read more” less=”Read less”]

Als je het filmpje goed bekijkt kan je van mijn gezichtje al aflezen ‘wat doe ik hier, wie zijn deze mensen’, zelf kan ik wel bedenken als ik het filmpje zie dat het overweldigend voor mij geweest moet zijn. Praatte ik al? Zo ja in welke taal? Ik was immer al 2…

Zo lang ik mij al kan herinneren weet ik al dat ik geadopteerd ben zonder het misschien op jonge leeftijd al kon begrijpen. Bij mij zat er op de basisschool ook een meisje die geadopteerd was uit Indonesië. Ik weet nog dat we daar vroeger nooit echt samen over hebben gepraat maar ergens voelde het wel altijd ‘vertrouwd en eigen’ als we bij elkaar waren.. we waren wel vriendinnetjes van elkaar maar praatte nooit over de adoptie.

Gedurende jaren merkte ik toch wel dat ik mij anders voelde maar kon het niet plaatsen, in de pubertijd begon ik er meer last van te krijgen maar ook toen wist ik er geen vinger op te leggen.. thuis ging het niet lekker en ben uiteindelijk op mijn 15e uit huis geplaatst.. ‘Het zal wel’ dacht ik toen.. ook hoorde je het en der ‘dat heeft vast met de adoptie te maken’. Als ik er op terug kijk voelt het toch als een tweede afwijzing.. maar dit was blijkbaar mijn lot. In de tijd dat ik op het internaat zat was het contact soms wat minder met mijn ouders, gelukkig is dat wel weer goed gekomen.

Ik werd al vroeg moeder, geen haar op mijn hoofd die er aan dacht om het weg te halen. Het eerste wat in mij om ging was; ‘Nu ga ik mijn eigen vlees en bloed zélf verzorgen, dit kan ik, eindelijk een bloedverwant waar ik verantwoordelijk voor ben’.
Vriendjes had ik wel, maar nooit echt een stabiele relatie, als het te moeilijk of te dicht bij kwam was ik er weer vandoor, kom mij toch niet echt binden. Waar dat aan lag wist ik niet.

Tot ik na de twee laatste relaties, waar mijn andere 2 kinderen uit voort kwamen, mijn huidige vriend leerde kennen. Deze relatie is zó anders, we praten, luisteren, lachen, heb tegengas en het allerbelangrijkste… ik heb niet het gevoel dat ik ergens op veroordeeld word of dat ik raar of anders ben dan anderen. We bespreken echt alles met elkaar, tot de kleinste dingen aan toe. Zo ook voor het eerst uitgebreid over mijn adoptie. Best lastig soms, want dan kom je toch bij de kwetsbare Hanna.. die zich voor elke emotie die daar bij hoort wilt beschermen.. maar doordat mijn vriend mij zo veel vertrouwen gaf stelde ik mij zelf hier steeds meer in open.

Hierdoor kwam het onderwerp adoptie ook weer steeds vaker naar boven. In de jaren daar voor heb ik met tussenpozen 2 zoek pogingen gedaan. Na de laatste zoekpoging tot aan nu zat 20 jaar tussen. Ondertussen wist ik wel dat de vrouw die in mijn dossier stond had aangegeven nooit een kind te hebben afgestaan.

Via via kwam ik bij Ibu Indonesia terecht, die hebben een DNA-project voor moeders in Indonesië die hun kind voor adoptie hebben afgestaan.
Met hun kwam ik in contact en heb mijn verhaal verteld. Namens hun is er een vrijwilliger uit Jakarta langs gegaan bij ‘de familie’ met een DNA-test.
Een aantal weken later werd ik gebeld door mijn contact persoon.. test was negatief, er was geen match… toen ik eenmaal op had gehangen kwamen er ineens emoties bij mij los die ik nog nooit eerder had gevoeld.. mijn hart brak.. hier had ik mij heel mijn leven (on)bewust mij zelf voor beschermd.. ik had ineens antwoord.. maar wat nu? Wie ben ik dan? Waar is mijn moeder? Waar kan ik nog zoeken? Wat is mijn verhaal.. zó veel vragen… maar geen antwoord..

Ondertussen werd er ook besproken dat we echt heel graag naar Indonesië wilden en toch nog samen willen trouwen. Maar… mijn vriend zei, Indonesië is prioriteit 1. Trouwen kan daarna wel… Maar hoe gaan we dat doen, ik wilde mijn eerste ervaring daar ook samen met mijn/zijn kinderen beleven. Dankzij mijn ouders werd mijn wens werkelijkheid en vertrokken we sámen met hun onlangs op 15 juli jl. naar Indonesië!

Op 16 juli 2023, landde we met de Garuda op het vliegveld Jakarta.. het Indonesische volkslied ging in het vliegtuig al aan.. tijdens de landing voelde ik de hand van mijn oudste dochter op mijn schouder, mijn vriend pakte mijn hand.. en op dat moment kwamen er weer zo veel emoties los.. EIN-DE-LIJK na 43 jaar was ik terug in mijn geboorteland..

Ondanks de voorbereidingsgesprekken met mijn psychologe, mijn gevoel en gedachtes maakten overuren, ik wist nog steeds niet wat ik moest voelen, ruiken of denken. Met de woorden van mijn psychologe ‘het is niet erg als niet gelijk niets voelt of denkt’ liet ik het maar op mij afkomen..

We landde dus op Jakarta Airport en werden opgehaald door onze chauffeur die we voor die 2 weken Java toegewezen kregen door ons reisbureau.
Het reisbureau had voor ons al een heel mooi programma gemaakt.. maar omdat ik met mijn contact persoon van Ibu Indonesia had besproken dat ik naar Indonesië ging, kreeg ik te horen dat ik recht had op een subsidie voor mijn rootsreis! Dat hield in dat ik voor 5 dagen een gids/chauffeur kon krijgen die met ons mee ging om tóch wat meer van de locals te kunnen laten zien.

Vooraf hadden we al besproken dat ik toch heel graag ‘de familie’ wilde ontmoeten. Dit hebben ze samen met de vrijwilliger, Pardi, kunnen regelen. En daar gingen we dan… 17 juli 2023 gingen we met ons eigen chauffeur eerst naar het logeerhuis, waar mijn ouders verbleven toen ze mij op kwamen halen… omdat het nog niet duidelijk was of we het huis van dichtbij konden bekijken liepen we over het terrein heen die er naast lag. Daar stonden huisjes van bankmedewerkers uit het buitenland die daar met hun gezin wonen. Ook was er een kleuterschool, Pardi regelde dat wij de school mochten bezoeken! We kwamen in een klasje terecht.. mijn emoties overvielen mij.. het was zó onroerend, mooi, lief maar ik denk ook ergens herkenbaar.. ik kan mij niets herinneren maar ergens in mij klonken de taal, de geluiden etc mij bekend in de oren. We werden warm onthaald door de juffen en de kinderen.. dankbaar voor dit moment🙏🏾

Na de lunch gingen we dan, naar mijn niet biologische familie.. we werden opgewacht door 2 van de 3 dochters.. ik herkende ze van de foto’s. Samen met mijn gezin én adoptieouders volgden we hun door de kleine straatjes van hun kampong.. we kwamen uit bij hun huis(je) en stond ik oog in oog met de vader, die in mijn gedachte nog veel jonger was, maar nu stond er een oude man voor mij.. ondanks dat we geen bloedverwanten zijn werden we warm ontvangen en vóelde het wel al mijn familie, dat besef kwam op dat moment ook binnen en kon mijn emoties niet de baas.. werd getroost door de dochters en mijn eigen (bonus)dochters.. dat moment pakt niemand meer van mij af.. maar maakt mij wel verwarrend.. want als dit al zo’n impact heeft.. laat staan als het je échte biologische familie is..
helaas moesten we weer afscheid nemen, we hebben mooie foto’s en een hele mooie herinnering♥️🤍

20 juli 2023 inmiddels in Bandung aangekomen, worden we s middags door een collega van Pardi opgehaald, we gingen naar de muziekschool ‘Saung Angklung Udjo’ daar hebben we kunnen genieten van een ongeveer 2,5 uur durende muziek/dansvoorstelling. Ik/we keken onze ogen uit en ook hier kwam er weer van alles in mij los.. ‘dit heb ik al die jaren gemist’.. We mochten zelf ook muziek maken en werden ook door de kinderen uit het publiek gehaald om mee te dansen.. ik had de tijd van mijn leven.

22 juli 2023 kwamen we aan in Jogja, rond de middag werden we opgehaald bij ons hotel door Dwi, de vrouw van Pardi. We gingen eerst naar de lokale markt. Voor de Sajur Lodeh hebben we daar verse producten gehaald.. en ja.. ook de kip die daar in z’n geheel over de tafel geen lag.. eenmaal bij Dwi thuis hebben we met z’n allen de voorbereidingen gedaan, tussendoor gekletst over van alles en nog wat.. na 2-3 uur was het eten klaar en gingen we met z’n allen, inclusief chauffeur én Dwi aan tafel en aten ons eigen bereidde eten op met z’n allen, het was heerlijk, zelfs alle kids aten het.. het was een geweldige dag met grote dank aan de gastvrijheid van Dwi en Pardi!

25 juli 2023, Onze laatste avond in Jogja, omdat Pardi er niet was, bood Dwi aan om met ons de laatste avond af te sluiten. We werden bij ons hotel opgehaald, er stonden 9 becak’s voor de deur, voor ieder eentje! Het was een super mooie rit door Jogja heen, en werden afgezet bij Alun Alun Kecil, de leukste plek van Jogja in de avond waar alle locals elkaar ontmoeten. We hebben daar een lokaal drankje gedronken, ben even de naam kwijt. In het midden van het veld staan 2 bomen. Ze noemen het de twin trees of wishes. Als je een goed hart hebt mag je geblinddoekt tussen de twee bomen lopen en dan een wens doen. Ook gingen we in neonverlichte auto’s die voorruit kwamen door te fietsen.. Dwi kocht voor ieder een speeltje, die als een soort katapult de lucht in moest schieten, als je het goed deed dan kwam het als een lichtgevende parachute naar beneden, daar zijn we wel even zoet mee geweest😅
Omdat we de volgende dag vroeg op moesten zijn we toch iets eerder terug naar het hotel gegaan.. daar namen we helaas afscheid van Dwi.. wat een lieve vrouw is dat, zó vriendelijk en gastvrij, net als Pardi natuurlijk! Wat kan je je hechten aan iemand die je pas 2 dagen kent..

Dankzij hun én Ibu Indonesia hebben we kunnen zien, voelen en mee maken hoe Jakarta leeft, dit is natuurlijk nog maar een topje van de ijsberg maar ik ben hun heel erg dankbaar dat we dit mochten beleven.
Inmiddels ben ik terug in Nederland en moet mijn ervaringen en emoties nog een plekje geven, gelukkig heb ik daar hulp bij.. dit kan en wil ik niet meer alleen doen.

Voor alle geadopteerden, die er aan toe of klaar voor zijn om terug naar je roots te gaan raad ik Ibu Indonesia aan. Ook na mijn reis staan ze open voor een goed gesprek of voor je klaar als je vragen hebt.. zonder hun waren deze momenten niet zo vanzelfsprekend om ze te ervaren, en waren we superblij dat we tijdens onze reis hierin werden begeleid.

Buiten dit alles heb ik grote waardering en respect voor ze wat ze doen voor de geadopteerden en de biologische moeders. Ik hoop dat het netwerk nóg groter wordt en er veel kinderen en moeders worden herenigd, wie weet lukt het mij ook uiteindelijk🙏🏾[/expander_maker]

Het verhaal van Joël – Eindelijk gevonden

Al 43 jaar viert ze mijn verjaardag – in haar eentje – Het verhaal van Joël 

Joel herenigd met zijn moeder(Ook gepubliceerd in de Leeuwarder Courant van 25 augustus 2025, en op instagram)

Joël Heiner, 43 uit Leeuwarden, vond tijdens een vijfweekse reis naar Indonesië, Australië en de VS zijn biologische moeder terug, hoewel hij aanvankelijk alleen een papiertje met een naam en een adres bij zich had. Joël werd in september 1981 als Randy Edguard geboren in Soerabaja; zijn moeder Meity gaf hem als jonge alleenstaande ter adoptie omdat ze hem geen toekomst kon bieden. Drie maanden later vertrok hij naar Nederland, kreeg daar een nieuw gezin en de naam Joël Heiner.

In Indonesië werd hij ondersteund door Stichting Ibu Indonesië.

De zoektocht begon relatief vrijblijvend: Joël wilde vooral zijn geboorteland en cultuur zien en had voor zijn verleden slechts enkele dagen uitgetrokken. Samen met een reisgids bezocht hij het oude huis op Java — leeg en vervallen — waarna buurtbewoners en kennissen stapsgewijs informatie leverden.

[expander_maker id=”2″ more=”Read more” less=”Read less”]

Vlak voor ons afscheid in 1982 schreef mijn biologische moeder een briefje. In kleine sierlijke letters schreef ze het adres waar zij met haar moeder woonde. Ze gaf het aan mijn ouders, die het al die tijd bewaarden. Het is het enige tastbare wat ik van haar heb.
Je adres laat je – denk ik – achter met een reden. Om contact te houden. Of om te bezoeken. Vandaag was die dankbare dag.
Ook bezochten we vandaag het ziekenhuis waar ik ben geboren. We kregen een rondleiding. We zagen de kraamkamer waar ik ter wereld kwam en de kamer waar ik een paar dagen lag totdat ik naar huis mocht. Het huis waar mijn moeders elkaar voor het eerst ontmoeten. Waar mijn ouders mij voor het eerst zagen, vasthielden en met mij speelden. Ik was drie maanden en ging mee naar Nederland.
Via buren begrepen we dat het huis al 30 jaar leeg staat. Door ruzie in de familie van de eigenaren is het nooit verkocht. De gids heeft één van de eigenaren een bericht gestuurd. Morgen hopen we meer te weten over de geschiedenis van het huis en haar bewoners. Waarschijnlijk is de eigenaar mijn oom.
Het briefje lijst ik in. Samen met een stuk geel pleisterwerk dat ik van de muur heb gepulkt. Van mezelf mocht dat. Het is ook een beetje mijn thuis 😊

Vanuit die kleine aanwijzingen zette de gids meer lijnen uit en op 2 augustus kreeg Joël een bericht dat ze zijn moeder had gelokaliseerd. Het bleek dat Meity inmiddels in Toowoomba, vlak bij Brisbane in Australië, woont.

Bizarre plottwist van een ongelofelijke reis. We halveren de trip naar Sydney en gaan opeens naar Toowoomba (foto), vlakbij Brisbane! Waarom? Vanavond werd ik gebeld dat m’n biologische moeder is gevonden! Ze woont blijkbaar in Australië en wil mij graag ontmoeten. En ik haar ook. In 2003 is ze zelfs naar Nederland geweest om mij te zoeken..
En nu? Morgenavond vliegen we – volgens plan – naar Sydney. Daar zouden we een week blijven. Nu als een gek tickets van Sydney naar Brisbane aan het boeken. Ergens tussen komende donderdag en zaterdag vindt er een ontmoeting plaats in haar woonplaats Toowoomba.
Wat een reis 🙏🏼 Ontzettend spannend en enorm bijzonder 🍀

De ontmoeting verliep voorzichtig en emotioneel: zij herkende hem meteen, stonden op enkele meters afstand, huilden, en omarmden elkaar toen Meity haar armen opende. Voor Joël, die nooit eerder in Azië was geweest en zich in Nederland jarenlang weinig met zijn afkomst had beziggehouden, was het een ingrijpende ervaring. Hij merkt dat hij zich in Nederland vaak onbewust aanpaste om niet op te vallen; in Indonesië voelde hij zich daarentegen meer op zijn plek omdat mensen er qua uiterlijk op hem leken.
Meity vertelde dat ze de adoptiebeslissing nooit helemaal heeft kunnen loslaten en dat ze er altijd spijt van heeft gehouden. In 2003 reisde ze al eens naar Nederland in de hoop hem te vinden, zonder succes. Ze trouwde later met een Amerikaan en koos bewust voor 16 september als huwelijksdatum — Joël’s geboortedag — en vierde zijn verjaardag vaak alleen. De recente ontmoeting heeft veel oude emoties bovengebracht; haar antwoord op de vraag of ze gelukkig is, was teleurstellend voor Joël omdat ze de adoptie altijd heeft betreurd.

De reis was deels mogelijk dankzij de erfenis van Joël’s adoptieve moeder, die vorig jaar op 75-jarige leeftijd overleed aan kanker. Joël en zijn Nederlandse vader overlegden vooraf en stonden achter de ontmoeting; hij benadrukt dat het vinden van zijn biologische moeder de plaats van zijn Nederlandse moeder niet inneemt, maar ernaast komt te staan.
Na twee dagen bijpraten hield het contact niet op: ze bellen dagelijks en Joël plant kortere en langere bezoeken — komende herfst met zijn oudste dochter, met de hoop dat Meity met kerst naar Nederland komt en met een wens om haar volgende zomer naar Indonesia te begeleiden. Voor Joël is het nu nog te vroeg om precies te zeggen wat deze gebeurtenis met hem doet; eerst wil hij zijn moeder rustig leren kennen. Reünies als deze laten zien hoe complex en persoonlijk adoptieverhalen kunnen zijn: een mix van vreugde, verlies, schuld en de behoefte om een verleden te begrijpen.

Ze was 21 en ik was een baby van vier maanden oud. We waren onlosmakelijk verbonden met elkaar. Elkaar 43 jaar lang niet zien was zwaarder voor haar dan voor mij. Ik wist niet beter en zij heeft mij al die jaren niet los kunnen laten. Ze stond niet volledig achter de adoptie. Mijn “nieuwe” Nederlandse naam wist ze niet. Vandaar dat haar zoektocht, zelfs in Nederland, nooit was geslaagd. Tot vandaag.
Een paar jaar na mijn vertrek vertrok ze uit Indonesië. Ze wilde weg. Omzwervingen via Griekenland en de VS leidde haar naar Australië. Twee keer trouwde ze een Amerikaan. Haar laatste huwelijksdag plande ze op mijn verjaardag. Als eerbetoon aan mij. Een dag die ze 43 jaar op haar manier – in haar eentje – viert.
Het cadeau voor mijn 44e verjaardag in september kreeg ik nu alvast: een prachtig horloge. Ik gaf haar een zilveren ring die ik onlangs in Indonesië maakte met het idee om die ooit aan haar te geven. Ongelooflijk dat dat een paar weken later al zou zijn. In de ring staan haar initialen en die van mijn moeder die vorig jaar overleed. Daar tussenin het woord ‘mama’.
Het weerzien vanochtend in Australië was intens. De dag die volgde was prachtig voor iedereen. Na jaren van gemis kon ze opeens volop moeder zijn. En Oma; de kinderen vinden het prachtig! Ik gun het haar allemaal ongelooflijk. Mijn biologische vader was nooit echt in beeld. Toen ze vorige week hoorde dat we elkaar gingen ontmoeten heeft ze geprobeerd hem te bereiken via familie. Hij overleed in 2019.
En nu? Natuurlijk houden we contact. We proberen om elkaar rond de kerstdagen weer te zien en hopelijk volgend jaar in de zomer tegelijkertijd in Indonesië te zijn om kennis te maken met verdere familie. We zijn ontzettend moe na al het gereis van de afgelopen maand. Morgen vliegen we van Brisbane terug naar Sydney. De meeste koffers staan daar nog in ons appartement. Zondag vliegen we naar Los Angeles en woensdag gaan we via Canada terug naar Nederland om donderdag aan te komen.
Drie keer raden wie er morgen meerijdt om ons uit te zwaaien in Brisbane 🙂
Dankbaar voor alles!

[/expander_maker]

Het verhaal van Nani – Illegale adoptie

Illegale adoptie – Het verhaal van Nani

(grotendeels overgenomen uit het artikel van Anne Bakker van Reporters online uit 2020)

Nani werd als baby van drie maanden door Nederlandse adoptieouders opgehaald uit Indonesië. In 2019 ging ze op zoek naar haar roots. Ze bleek het slachtoffer van illegale adoptie.‘ Mijn hele leven heb ik me afgevraagd waar ik vandaan kom. Als kind fantaseerde ik over mijn biologische moeder in Indonesië; een vrouw zonder gezicht, een schim. Ik ken haar niet, maar ze bestaat wel. Mijn adoptiepapieren waren mijn enige houvast. Daarin staat waar ik geboren ben, wie mijn moeder is en zelfs waarom ze mij heeft afgestaan: ze was heel arm, kon mij geen toekomstperspectief bieden en wenste een beter leven voor mij. Ook stond erin dat ik een kind was van buitenechtelijke relatie. Dat ik die info had, gaf rust. Eens – als ik eraan toe was – zou ik naar mijn moeder op zoek gaan…

[expander_maker id=”2″ more=”Read more” less=”Read less”]

In 2019 was het zover. Ik wilde weten waar ik vandaan kom. Ik plaatste een oproepje en wat bleek? er was nog iemand uit Nederland op zoek naar zijn biologische moeder en deze moeder had dezelfde naam als mijn moeder. Ik kon het niet geloven! Was dit toeval? Of had ik mijn broer gevonden?

Na wat verder onderzoek zag het er niet goed uit. Mijn dossier was bijna identiek aan dat van de geadopteerde man. De naam van de moeder was hetzelfde – Wilem – en we kwamen uit hetzelfde kindertehuis, Stichting Mulia. Ik ben geboren op 9 augustus 1982, hij een maand later. Ook de getuigen, die hadden ondertekend om aan te geven dat de adoptie ‘echt’ was, waren hetzelfde.

Ik stond perplex. Wat betekende dit? Was Wilem dan niet mijn moeder? Want hoe kon zij twee kinderen hebben gekregen met één maand ertussen? Om opheldering te krijgen hebben we een DNA test gedaan. Hij, ik en Wilem, die inmiddels was gevonden. Er was geen match. Tijdens een later gesprek gaf Wilem schoorvoetend toe dat zij destijds als tussenpersoon had gewerkt voor het kindertehuis. Zij hadden alles geregeld: de administratie, de zwangere vrouwen, de betalingen en de contacten met het weeshuis. Wilem had tijdelijk voor de baby’s gezorgd die binnenkwamen. Waarschijnlijk in ruil voor geld. Ze kan niet lezen of schrijven en wist niks van haar naam in het dossier. De vrouw waarvan ik altijd dacht dat ze mijn moeder was, bleek een radertje in de machine van illegale adoptie.

Het kleine stukje identiteit waar ik me mijn hele leven aan vast had gehouden – mijn adoptiedossier –  viel zomaar in het niet. Wat kon ik nu nog doen? Wie was ik en wie was mijn moeder? Wat was er gebeurd? Waarom stond ze niet in mijn papieren? Had ze mij wel vrijwillig afgestaan? Waar is ze nu? Ik had zoveel vragen! Ik voelde me machteloos en boos, verraden en verdrietig. Alles door elkaar. Gevoelens die ik altijd had weggedrukt. Gevoelens die ik nu eindelijk kon plaatsen. De afgelopen jaren heb ik intensief aan mezelf gewerkt en zijn veel dingen op hun plek gevallen. De emotionele strubbelingen die ik heb gehad in mijn leven, het steeds weer vastlopen in dingen… Ik zie nu duidelijk hoe mijn adoptie de rode draad in mijn leven is.

Mijn Nederlandse ouders hebben mij geadopteerd omdat ze geen kinderen konden krijgen. Toen ik twee was, hebben ze mijn broer opgehaald uit Sri Lanka. We woonden met het gezin in Zwolle. Thuis werd er weinig over onze adoptie gepraat. Het was gewoon zo. Toch was ik er altijd mee bezig. In een hoekje van mijn slaapkamer verzamelde ik spulletjes uit Indonesië; wajang poppen, sarongs, lepeltjes… Dat hoekje was mijn privé tentoonstelling. Ik was er super trots op. Het was mijn stukje dat niemand van me af kon pakken.  Mijn broertje is nu 34 en heeft minder behoefte om te zoeken naar zijn verleden. Hij heeft vrede met de situatie zoals hij is. Vroeger waren we niet bijzonder close, maar de laatste jaren is onze band sterker geworden. Hij snapt hoe ik me voel. We begrijpen van elkaar wat het betekent om geadopteerd te zijn.

Rond mijn negende verhuisden we een dorp in Overijssel. Een grote omschakeling. Ik kwam in de pubertijd en kreeg steeds meer vragen over mijn identiteit. Wie was ik nu eigenlijk en wat wilde ik in het leven? Ik werd opstandiger en worstelde met gevoelens over mijn adoptie. Thuis was weinig ruimte om hierover te praten. Ik sloot mezelf emotioneel steeds meer af en trok me terug. Toen ik twintig was, ging het mis. Ik woonde inmiddels zelfstandig, had een destructieve relatie en liep vast op mijn werk. Ik kreeg depressieve gevoelens, last van paniekaanvallen en pleinvrees. Ik raakte mezelf helemaal kwijt, een algehele psychische crisis. Toch legde ik nog niet de link met mijn adoptie. Ik was gewend om naar mijn adoptie te kijken als een non-issue. Iets dat geen rol speelde in mijn leven.

In die moeilijke periode zocht ik hulp bij het Riagg. Ik had een paar gesprekken met een psycholoog maar mijn adoptieouders vonden dit geen goed idee. Ze zijn niet gewend aan praten over gevoelens en zien niks in therapie of een psycholoog. Ik was nog jong en niet sterk genoeg om mijn eigen weg hierin te volgen. Ik liet het erbij en krabbelde op eigen houtje weer zo’n beetje op. Toen ontmoette ik Robin, mijn huidige man. De crisis kwam op de achtergrond en er volgden een aantal wilde jaren met veel uitgaan en feesten. Achteraf zie ik dat ik vluchtte in het feesten. Het was een manier om niet te hoeven voelen…

Een paar later trouwden we en werd onze eerste zoon geboren. Ik moest erg wennen aan het moederschap. Ik voelde niet meteen een vanzelfsprekende connectie. De moederlijke gevoelens moesten groeien. Ik deed wat ik moest doen, maar leefde op de automatische piloot. Ik was bezig met overleven. Gelukkig kwam de moederliefde uiteindelijk wel, maar het ging niet vanzelf. Bij de tweede was de liefde er vanaf het begin. Maar de druk van twee kleine kinderen, bijna twee jaar van gebroken nachten en de emotionele problemen die ik altijd maar wegdrukte, resulteerden uiteindelijk in een inzinking. Ik was 29 en zat er letterlijk helemaal doorheen. Ik kon niks meer. Ik durfde de straat zelfs niet meer op. Ik had paniekaanvallen en uitputtingsverschijnselen en kon amper de dag doorkomen. Ik kon niet verder zonder professionele hulp.

Na veel papierwerk en wachtlijsten kwam ik uiteindelijk terecht bij Dimence, een instelling voor geestelijke gezondheidszorg. Ik kreeg er intensieve, ambulante crisistherapie. Ook kreeg ik medicatie om beter te slapen, een woonbegeleidster voor thuis en Robin nam zorgverlof. Het was een zware en intensieve periode, maar ook heel nodig en goed. Helend. Bijna een jaar lang ging ik drie dagen per week naar de instelling om aan mezelf te werken. Ik kreeg schematherapie, muziektherapie, groepstherapie… Ik moest helemaal  terug naar de basis van mezelf en mijn emoties. Naar mezelf en mijn gevoelens kijken en leren praten over dingen. Ik heb als het ware een hele nieuwe opvoeding gekregen.

Wat duidelijk naar voren kwam was dat ik last heb van verlatingsangst en hechtingsproblematiek. Door het trauma van de adoptie is mijn emotionele ontwikkeling verstoord geraakt. In therapie heb ik geleerd om te kijken naar de behoeften van mijn innerlijke kind en mezelf te troosten. Ik heb geleerd mijn angsten onder ogen te zien, waar mijn grenzen liggen en hoe ik ze kan bewaken. Door naar mezelf te kijken vanuit mijn adoptieachtergrond, begreep ik waar mijn problemen vandaan kwamen. Eigenlijk is het logisch. Je kunt niet een kind uit een ander land halen en verwachten dat die ervaring geen invloed zal hebben op de verdere ontwikkeling van dat kind…

Ik vertel mijn verhaal omdat ik graag meer aandacht wil voor gevoelens en emoties rondom adoptie. Ik ben niet tegen adoptie. Maar vind wel dat bij adoptie een bepaalde verantwoordelijkheid hoort: extra aandacht voor wat het betekent om geadopteerd te zijn. Extra nadruk op geborgenheid en veilige hechting. Openheid, erkenning, begrip… Adoptieouders moeten zich realiseren dat het voor een baby of kind een traumatische ervaring is om ‘zomaar’ naar een vreemd lang gebracht te worden waar je niemand kent, waar de cultuur anders is, waar de mensen er anders uitzien, waar de geuren en smaken anders zijn…

Waar ik ook allergische voor ben geworden is het woord ‘dankbaarheid’. Bij adoptie komt dat al snel om de hoek kijken. Alsof je als geadopteerde dankbaar moet zijn voor de kans die je hebt gekregen. Natuurlijk ben ik blij met mijn leven hier, ik heb een lieve man en een fijn gezin. Maar dankbaar voor mijn adoptie? Ik heb er niet om gevraagd. Ik ben zonder eigen inbreng naar een westers land gebracht omdat mijn adoptieouders graag kinderen wilden. Ik weet niet eens zeker of mijn moeder mij wilde afstaan of dat ze mij van haar afgenomen hebben. En ook als het proces niet illegaal verloopt, is ‘dankbaarheid’ wat mij betreft geen woord dat past bij adoptie.

De zoektocht in Indonesië naar mijn biologische moeder is nog steeds niet afgerond. Ik hoop nu op een match via de DNA test van MyHeritage. Ik ben er rustig onder, ik zie wel wat eruit komt. Het klinkt misschien raar, maar het zoeken an sich en de fijne contacten die ik daarbij heb opgedaan, brengen mij al veel rust. Het doet mij goed andere geadopteerden te kunnen helpen die zich herkennen in mijn verhaal. Ik voel dat heel duidelijk: we kunnen elkaar hierin helpen, samen staan we sterker.

Ondertussen richt ik me op mijn leven hier en nu. Ik voel me positief en stabiel. Ik heb mezelf goed leren kennen in therapie en kan er nu ook zijn voor anderen.  Ik voel me meer in balans en compleet dan ooit. Er is een warmte in mij die er vroeger niet was. En ik groei nog steeds. Ik oefen nu met ‘leren ontvangen’. Bijvoorbeeld door tijdens het knuffelen met mijn man of kinderen, heel bewust te voelen: ze vinden mij ook lief! Dat is misschien wel het belangrijkste wat ik van mijn crises en strubbelingen geleerd heb. Het is wat ik iedereen die geadopteerd is toewens: dat je kunt voelen, ik mag er zijn!’

[/expander_maker]

fout: