De Javaanse kunst van nederigheid
In de Javaanse cultuur is Andhap Asor een van de belangrijkste sociale en ethische waarden. Het staat voor oprechte nederigheid en het bewust laag positioneren van jezelf uit respect voor de ander. Het is niet simpelweg verlegenheid, maar een actieve en beschaafde vorm van beleefdheid en zelfbeheersing.
De betekenis achter de woorden
De term is opgebouwd uit twee krachtige woorden: Andhap (laag of beneden) en Asor (nederig of niet hoogmoedig). Samen vormen zij een levensstijl waarbij je het eigen ego opzijzet om de harmonie te bewaren. In de Javaanse filosofie is het ideaal om Lembah Manah te zijn: zachtmoedig van geest.
Hoe zie je Andhap Asor terug in de praktijk?
Andhap Asor is diep verweven met het dagelijks leven en de manier waarop mensen met elkaar communiceren. Dit uit zich op verschillende manieren:
- Taalgebruik: Wanneer een Javaan met een oudere of iemand met een hogere status spreekt, wordt vaak de hoogste beleefdheidsvorm (Krama) gebruikt. Hierbij kiest de spreker verheven woorden voor de ander, terwijl hij voor zichzelf juist bescheiden woorden gebruikt.
- Lichaamstaal en gebaren: Respect wordt fysiek getoond. Men loopt vaak licht voorovergebogen langs ouderen, soms met één hand naar beneden wijzend als teken van eerbied. Ook direct, brutaal oogcontact wordt vermeden; een licht neerwaartse blik toont bescheidenheid.
- Sociale harmonie (Rukun): Door jezelf niet boven anderen te plaatsen, voorkom je jaloezie en wrijving. Het gaat om het principe van Ngajeni: de ander in zijn waarde laten en eren.
De waarde van innerlijke beschaving
Voor Javanen is iemand die geen Andhap Asor toont vaak Kemaki (verwaand) of Sombong (arrogant). Het beheersen van bescheidenheid wordt gezien als een teken van innerlijke beschaving en wijsheid. Er is een Javaans gezegde dat luidt: “Wong Javanese kuwi kudu pinter andhap asor” — een Javaan moet weten hoe hij nederig moet zijn.
Wanneer je als geadopteerde terugkeert naar Java, zul je deze waarde overal om je heen ervaren. Je merkt het in de zachte manier waarop mensen je aanspreken en de ruimte die ze je geven. Soms kan deze nederigheid voor ons, gewend aan de Nederlandse directheid, bijna aanvoelen als afstandelijkheid of onzekerheid, maar het is juist het tegenovergestelde: het is een actieve daad van respect naar jou als gast. Het is de kunst van het ‘klein maken’ van jezelf om de ander ‘groot’ te laten voelen. Dit creëert een sfeer van veiligheid en wederzijds respect, wat de basis vormt voor een vredige samenleving en diepgaande menselijke ontmoetingen. Herken jij deze vorm van bescheidenheid bij jezelf, of heb je het weleens als ongemakkelijk ervaren tijdens een bezoek aan Indonesië? Deel je ervaringen met ons. Wanneer we kijken naar de adoptiegeschiedenis in Indonesië, speelt Andhap Asor op de achtergrond een cruciale, maar vaak pijnlijke rol. Het begrijpen van deze waarde is belangrijk om in te zien dat de lijdzaamheid van biologische ouders vaak geen gebrek aan betrokkenheid was. Het was een uiting van een diepgewortelde culturele waarde die hen voorschreef om de harmonie te bewaren, zelfs als dit ten koste gaat van hun zelf en hun kinderen.
Herkenning
De onzichtbare invloed op de adoptiepraktijk